ONUR BOARD

YÖRESEL ATA SÖZLERİ

Dana mereği, uşak tereği tüketir
Bir kötünün yedi köye zararı vardır
Boş torbaya at gelmez
Dibi görünmeyen suya dalma
El bilmez ağrısını, döver sağrısını
Hırs gelir göz kararır, hırs gider yüz kararır
Sen zot ben zot kırata kim verecek ot
Zorla it ava gitmez
Ahmak misafir ev sahibini ağırlar
Seçen seçintiye düşer
Poşayı paşaya vermişler, ah eleğim kalburum
demiş
Kavurga ile karın doymaz
Lalın dilinden sahibi anlar
İt gider yazıya meydan kalır tazıya
Ölüsü olan bir gün delisi olan her gün ağlar
Sokma akıl yedi adım gider
Damdan yetişene dana derler

Anlayana Sivri sinek saz anlamayana davul zurna az

Aç tavuk rüyasında kendini darı ambarında görür

Acı patlıcani kırağı çalmaz

Acın karni doyar gözü doymaz

Adamak kolay ödemek güç

Ağaç ne kadar uzarsa uzasın göğe değmez

Ağaç yas iken eğilir

Ağaca balta vurmuşlar 'sapı bedenimden' demiş

Ak akçe kara gün içindir

Akan su yosun tutmaz

Akil akıldan üstündür

Akil yaşta değil baştadır

Akilsiz başın cezasını ayaklar çeker

Akilsiz köpeği yol orospuyu yol kocadır

Alışmış kudurmuştan beterdir

Alma mazlumun ahini çıkar aheste aheste

Altın yere düşmekle pul olmaz

Altının kıymetini sarraf bilir

Arayan belasını da devasını da bulur

Arkadaşlık pazara kadar değil mezara kadardır

Aslan yattığı yerden belli olur

At binenin kılıç kuşananındır

At karnından yiğit burnundan bellidir

Ata et, ite ot verilmez

Ateş düştüğü yeri yakar

Ateş olmayan yerden duman çıkmaz

Ati alan Üsküdar geçer

Az veren candan çok veren maldan verir

Azman olma, uzman ol

bakmakla öğrenilseydi köpekler kasap olurdu

Bal tutan parmağını yalar

Bekâra kari boşamak kolay gelir

Besle kargayı oysun gözünü

Bir fincan kahvenin kırk yıl hatırı vardır

Bir musibet bin nasihatten iyidir

Borç yiğidin kamçısıdır

Çalışan demir pas tutmaz

Çamura tas atma üstüne sıçrar

Can çıkar huy çıkmaz

Can çıkmadan ümit kesilmez

Çıracı olsam ay aksamdan doğar

Damlaya damlaya göl olur

Dağ dağa kavuşmaz insan insana kavuşur

Davetsiz gelen döşeksiz oturur

Davulun sesi uzaktan güzel gelir

Demir nemden insan gamdan çürür

Derdini söylemeyen derman bulamaz

Dereyi görmeden paçayı sığama

Dinsizin hakkından imansız gelir

Dinsizin ipi ile Kuyuya inilmez

Dışına baktım yeşil bir türbe içine girdim tövbe

Doğru söyleyeni Dokuz köyde kovarlar

Domuzdan post gavurdan dost olmaz

Dost yüzünden, düşman gözünden belli olur

Düsenin dostu olmaz

Düşman ayağa dost basa bakar

Eceli gelen köpek cami duvarina iser

Egri oturalim dogru konusalim

Eken bicer, konan göcer

El elden ustundur

El yarasi onar Dil yarasi onmaz

Ele dalkim verir kendi salkim yer

Eli doluya: aga buyur, eli bosa: aga uyur

Et tirnaktan ayrilmaz

Fakir parasiz olan degil akilsiz olandir

Gercek dost kötü günde belli olur

Görünen köy kilavuz istemez

Gülme komsuna gelir basIna

Günes giren eve hekim girmez

Haydan gelen huya gider

Hem kiz, hem baldiri düz hemde ucuz olurmu

Her akla geleni isleme her agaci taslama

Her koyun kendi bacagindan asilir

Horoz ölür gözü cöplükte kalir

insan insana muhtactir

Isiracak köpek disini göstermez

It iti isirmaz

Iti an comagi hazirla

Iyi insan lafinin üzerine gelirmis

Iyi insan lafinin üzerine gelirmis

Kasap et derdinde koyun can derdinde

Kaz gelecek yerden Tavuk esirgenmez

Kazma kuyuyu, kazarlar kuyunu

Kendi düsen aglamaz

Keskin sirke küpüne zarar verir

Kizini dövmeyen dizini döver

Komsu komsunun külüne muhtactir

Körle yatan sasi kalkar

Köpek'lerin duasi kabul olsa gökten kemik yagar

Köpek'siz köy buldu degnek'siz gezer

Kopruyu gecene kadar, ayiya dayi de
Körler sagirlar birbirini agirlar

Kurt kocayinca köpegin maskara'si olur

Kurt kuzu kaptigi yeri dokuz defa yoklar

Lafla peynir gemisi yürümez

mart kapidan baktirir kazma kurek yaktirir

Minareyi calan kilfini hazirlar

Ne ekersen onu bicersin

Okumayi sevmeyene dokuz hoca az

Gecinmeyi bilmeyene dokuz koca az

Rüzgar eken Firtina bicer

Gectigin kopruleri yakma

Öfke gelir gider, kelle gider gelmez

Öfke ile kalkan zarar ilae oturur

Parasiz pazara, kefensiz mezara gidilmez

Sabir eden dervis muradina ermis

Sakla samani gelir zamani

Saman altindan su yürütmek

Saman elin'se samanlik senin

Sen kendini övme el seni övsün

Söyle arkadasini söyleyeyim sana seni

Söz Büyügün sus kücügün

Söz gümüs sükut altin

Söz var is bitirir, söz var bas yitirir

Su testisi su yolunda kirilir

Su uyur düsman uyumaz

Tatli söz yilani deliginden cikarir

Tavsan daga küsmüs dagin haberi olmamis

Tilkinin dolasip gelecegi yer kürkcü dükkani

Tok acin halinden anlamaz

tükürecegin yüze bakma,baktigin yüze tükürme

Ucuna bak bezini al, anasina bak kizini al

Ummadigin tas bas yarar

Üzüm üzüme baka baka kararir

Yalancinin mumu yatsiya kadar yanar

Yanlis hesap bagdattan döner

Yigidi öldür hakkini yeme

Aç ayı oynamaz.
Aç bırakma hırsız edersin, çok söyleme arsız edersin.
Aç koynunda azık durmaz.
Aç köpek fırın yıkar.
Aç tavuk rüyasında kendini darı ambarında görür.
Aça dokuz yorgan örtmüşler, yine uyuyamamış.
Açın imanı olmaz.
Açın karnı doyar gözü doymaz.
Açlık ile tokluğun arası bir dilim ekmek.
Adam eşeğinden, kadın döşeğinden belli olur.
Adamak kolay, ödemek güçtür.
Adamakla mal tükenmez.
Adamın iyisi iş başında belli olur.
Ağaca balta vurmuşlar "sapı bedenimden" demiş.
Ağaca çıkan keçinin doğurduğu oğlak dala bakarmış.
Ağaca dayanma kurur, insana güvenme ölür.
Ağaç ne kadar meyve verirse, dalı o kadar yere eğilir.
Ağaç ne kadar uzarsa uzasın göğe değmez.
Ağaç ne kadar yüksek olsa da yaprakları yere düşer.
Ağaç yas iken eğilir.
Ağaçtan maşa Yörükken paşa olmaz.
Ağır kazan geç kaynar.
Ağır tas batman döver.
Ağız yemeyince yüz utanmaz.
Ağlama ölü için, ağla deli için.
Ağlamayan çocuğa meme vermezler.
Ağlarsa anam ağlar, gerisi yalan ağlar.
Ağlayak da gözden mi olak?
Ağrısız baş mezarda gerek.
Ağzı açık ayran delisi.
Ahmak misafir ev sahibini ağırlar.
Ak akçe kara gün içindir.
Ak koyunun kara kuzusu da olur.
Akan su yosun tutmaz.
Akçe bulsam, çıkı yok
Akıl akıldan üstündür.
Akıl yasta değil baştadır.
Akıllı düşünene kadar, deli oğlunu evermiş, torunu olmuş.
Akıllı evladın var, neylersin mali, akılsız evladın var neylersin mali?
Akılsız bastan sefil taban ne çeker.
Akılsız başın cezasını ayaklar çeker.
Akılsız köpeği yol kocatır.
Akılsızın şaşkını beyaz giyer kış günü.
Akrabanın akrabaya ettiğini akrep etmez.
Akranıyla konuşmayanın sesi, semadan gelir.
Akşam gelen misafirin, yiyeceği bulgur sıkısı, yatacağı ahır sekisi.
Akşamın hayrından sabahın şerri hayırlıdır.
Al elmaya tas atan çok olur.
Al yakışırken, el bakışırken.
Alacağın bir iğne, çeliğin okkasını orantıya vurursun.
Alışmış kudurmuştan beterdir.
Alim unutmuş, kalem unutmamış.
Allah aptala eşeğini kaybettirir, sonra buldurup sevindirir.
Allah şaşırttı mı, dayıya hala dedirtirmiş.
Allı yelek, pullu yelek, canfes neye gerek?
Alma mazlumun ahini çıkar aheste aheste.
Altın esik gümüş eşiğe muhtaçtır.
Altın yere düşmekle pul olmaz.
Altının kıymetini sarraf bilir.
Anan turp, baban şalgam, sen içinde gülbe şeker.
Ananın bastığı yerde yavru ölmez.
Anasına bak kızını al, astarına bak bezini al.
Anlayana Sivrisinek saz anlamayana davul zurna az.
Aptal düğünden çocuk oyundan usanmaz.
Aptalın karnı doyunca gözü yolda olur.
Ar gözden, kar yüzden anlaşılır.
Ar namus tertemiz.
Arap eli öpmek, dudak karartmaz.
Arayan belasını da devasını da bulur.
Ari satmış namusu tellala vermiş.
Arife günü yalan söyleyenin, bayram günü yüzü kara çıkar.
Arkadaş dediğinin gölgesinde suç islenir.
Arkadaşlık pazara kadar değil mezara kadardır.
Arkalı it kurdu boğar.
Armudu sapıyla, üzümü çöpüyle, pekmezi küpüyle.
Arpa ekinde buğday bekleme.
Asil azmaz, bal kokmaz, kokarsa yağ kokar, aslı ayrandır.
Aslan yattığı yerden belli olur.
Aslında olan tırnağına getirir.
Aş sabahın iş sabahın.
At alırsan yazın, deve alırsan güzün, avrat alırsan gezin ha gezin.
At binenin kılıç kuşananındır.
At ile avrat yiğidin ikbalindendir.
At karnından, yiğit burnundan bellidir.
At olacak tay yürüyüşünden belli olur.
At ölür de, itler bayram eder
At sahibinin altında kişner.
At ver hısım ol, kız ver hasım ol.
At, sahibine göre kişner.
Ata et, ite ot verilmez.
Atasözü tutmayan, uluya uluya kalır.
Ateş düştüğü yeri yakar.
Atın iyisi arkadan gelmez.
Atın iyisine doru, yiğidin iyisine deli derler.
Atın ölümü arpadan olsun.
Atlar tepişirken arada eşekler ezilir.
Atlı, itli sığmış, bir çocuk sığmamış.
Av alma, komşu al.
Avradı er zapdetmez, ar zapt eder.
Ay bozmaz, süt kokmaz. Kokarsa ayran kokar, çünkü aslı süttür.
Ayağa dokunmadık taş, başa gelmedik iş olmaz.
Ayağın sığmayacağı yere baş sokulmaz.
Aydan gelen halı üstüne, günde gelen kül üstüne.
Aylak sirke baldan tatlıdır.
Az sabırda, çok keramet vardır.
Az tamah, çok ziyan getirir.
Az yasa, uz yasa, akıbet gelecek basa.
Azıtmış, kudurmuştan beterdir.
Başi bezeklinin, aşi tezekli olur
Bekarın parasını it yer, yahasıni bit
Ben ağa, sen ağa, inekleri kim sağa
Ben gız idim, o söz idi
Ben umaram bacımdan, bacım ölir acından
Bilirsen sevdamasalıün huyuni, niye içtin yahni suyuni
Bir dana bir ahırın adıni poh eder
Bizim gelin bizden geçir, başıni örtir, gıçıni açir
Borçli ölmez, rengi sararır
Cin olmadan adam çarpir
Çagrildığın yere erinme, çağrılmadığın yere görünme
Çarşıda mum yok, korun talaşına
Çayıri düz al, garıyi gız al
Çocuğunan etme sohbet, ya elinden, ya dilinden
Çöreginde çigi olan düşünür
Deli deliyi görende degenegini sahlar
Delik böyük, yama küçük
Dereden, tepeden su getirir
Dert insani mert eder
Deveye tikan lazim boynuni uzata
Dili de olmasa gargalar gözüni oyacah
Dünya yansa bir horum oti yanmaz
Dul gari böyütmesi
Düvürcisi garga olanin gonacagi yer çöplük başıdir

Eymegi ekmekciye ver, bir ekmek de üste ver
El eli yıkar, el de döner yüzi yıkar
Emim, dayım kesem, elimi sohup yesem
El el'in ölüsüne gülerek ağlar
El için yanma nara, yak çubugun, keyfin ara
El'de yiyen yolda acıhır
Er, karısıni sağlıği, karısi ise erini varlığı ile sever
Erken galhan yol alır, er evlenen döl alır
Ev danasından öküz olmaz
Felek kimine kürk geydirir, kimine yelek
Fıherenin(fukara) ahi, tahtan yendirir (indirir) şahi
Gari mali üst eşiktir, gidip-gelende gafan vurursan
Gavurgayi (Bulgurun kavrulmuş hali) ye, suyu iç, et bağla,
hedigi (bulgurun suda haşlanmışı) ye, suyu iç, dert bağla
Gelin halı getirir, kendi serer kendi oturur
Gılda keramet olsa, geçi (keçi) evliya olurdu
Gün olsa kimsenin üstüne doğmaz
Gündüz tespih çevirmesi, gece goyun gavurmasi
Her horoz gendi çöplügünde öter
Her işi işledi, galdi fıstıği yeşil
Hırsız evden olanda, öküz bacadan çıhar
Hızmekerden ağa olan, gehveyi (kahvehane) yıkar sesinen,
beslemeden hanım olan, gurnayı gırar tasınan
Horoz ölür, gözü çöplükte galır
İki it beraber aynı gapta yal yemez
İki gariya (kadına) biri, kötü gariya er'i bahane
İnek öldü hap kesildi, dana öldi hep kesildi
İt araba gölgesinde yatar, gendi gölgesi zanneder
İt ite, it de guyruğuna buyurir
İte bak, yattıği yere bak
İt gursaği yağ sevdamasalıürmez
İt, zorla kurda gelmez
İtin ahmaği odurki, pahlavadan (baklavadan) pay umar
Kirpi, enigini sevmiş ve "pamuğum" demiş
Kime can desem ona çor gelir
Korun (körün) istedigi iki göz, bir eyri biri düz
Kürt küllahi, Acem galpaği, güveç yuvarlandi buldi gapaği
Lafın azi uzi, çobana verme gızi, ya koyun otlatır ya da guzi(kuzu)
Lokma garın doyurmaz, muhabbet artırır

Marttan sonra ekilen darıdan, gündönümünden sonra çıhan arı'dan ve
gocasından geç kalkan garıdan (kadından) hayır gelmez
Mazarattır mazarat: Duzli (tuzlu) peynir, geveze avrat, zayıf at
Merek yandi, sIçanlara da galmadi ya
Mescit yapılmadan, kor (kör) gapıyi ele aldi
Mezar daşı ile övünülmez
Misafir misafiri istemez, ev sahibi heç birini
Ne dügün görmüş oynamış, ne ölü görmüş aglamış
Ne doğrarsan aşan, o gelir gaşşığan
Ne yardan geçir, ne serden
Oğlan yiyir oyuna, çoban yiyir goyuna (koyuna) gidir
Oğullular (Erkek evlat sahipleri) gülse, oğulsuzların ödi patlar
Okka her yerde dörtyüz dirhemdir
Orta tarlanın tohumi
Ögüdü ver alana, gursağında galana
Ölüler de sanir ki diriler helva yiyir
Ölüsü ölen bir gün, delisi olan her gün ağlar
Öküzün inek başlısi, tarlanin ufak daşlısi makbuldür
Paraynan imanın kimde olduği belli degildir
Pisik (kedi) cigere uzanamamiş, "püf ne pis gohir" demiş
Peyniri sahlayan deri, gari'yi (kadın) sahlayan eridir (kocasi)
Ülüzgar eken fırtına biçer
Sağır duymaz yorarmiş
Sıçandan (fare) olan, dağarcık keser
Sofrada elin, mecliste dilin gıssa dut
Suya sevdamasalıürür, susuz getirir
Tas el'den, tarak el'den, hanım hamama gidir
Tembele iş de, sana akıl öğretsin
Tilki eken, kurt çıkartır
Ucuz etin tiridi olmaz
Umma, küsersen
Ununi elemiş, elegini asmış
Vakitsiz öten horozun başıni keserler
Yarım hekim candan, yarım hoca imandan eder
Yatsılik töre, o da olmiya göre
Yetim hırsızlığa çıhanda, ay akşamdan doğar
Yüz güzelligi evden hamama, huy güzelligi Erzurum'dan Şam'a
Yüzümün yumusaklığından donumun ağı gurumir
Zenginin mali, zügürdün çenesini yorarmış
Zor kapıdan gelende, şer (kötü) bacadan çıhar
Zulüm ile abad olanın ahıri (sonu) berbat olur

Kılıçözü zemzem akar
Bahçeler gül kokar
Kırşehir'den başkasına
Aklı olan nasıl bakar.

Atlayıp geçti eşiği
Sofrada kaldı kaşığı
Haneye neşe geldi
Bu kız evin yakışığı

Oğlan işlik giyinmiş
Giyinmiş de soyunmuş
Anasına varmışta
Öptüm diye övünmüş

Karanfil kurutmadım
Yar seni unutmadım
Hatırın saydım da
Üstüne yar tutmadım

Elimi yuduğum pınar
Sırtımı verdiğim duvar
Sevdiğim oğlanı yitirdim
Gece gündüz içim yanar

Bahçelerin cücüğü
Severler küçüğü
Pek mi başın büyüdü
Gel gavurun çocuğu

Aslanım herk ediyor
Hergini terk ediyor
Hergin başını yesin
Aslanım elden gidiyor

Çayda çanak kırılmış
Kız oğlana vurulmuş
Oğlan almam dedikçe
Kız boynuna sarılmış

Coştum coştum duruldum
Kız peşinden yoruldum
Gayri senden vazgeçtim
Ben ablana vuruldum

Çıktım Obruk Dağına
Karı dizleyi dizleyi
Yaralarımı azdırdım
Yari gözleyi gözleyi

Emek verip derdiğim
Askere gönderdiğim
Gayri dayanamıyom
Tez gel gönül verdiğim

Patlıcanı oymadın mı
Tadına doymadın mı
Beni kınama anam
Sen cahil olmadın mı

Ben bir gümüş kutuyum
Yar elinden tutayım
Koyur devlet yarimi
Otuz oruç tutayım

Dam başında su durulur
Oğlan gömlek yudurur
Oğlan cahil kız cahil
Şimdi bunla kudurur

Alırım diye aldattı kızımı
Çekip Almana gitmiş
Can bağında tutulasıca
Aynı babasına çekmiş

Yumurtanın sarısı
Yere düştü yarısı
Görümcem verem olmuş
Kaynanama darısı

Çeşme başı pıtırak
Gelin kızlar oturak
Ne oturak ne durak
Satılak da kurtulak

Kırşehir adın ünlüdür
Bağın bahçen güllüdür
Elden ayrıdır insanın
Tatlı dilinden bellidir

Almanya çiftlik gibi
Dumanı iplik gibi
Almanya'ya yar saldım
Kınalı keklik gibi

Yarim gitti gelmiyor
Kimse kadrim bilmiyor
Ayrıldığım günden beri
Gözüm gönlüm gülmüyor

Irmaklar su akmıyor
Yar yüzüme bakmıyor
Başka şehrin gülleri
Kırşehir gibi kokmuyor

Karşıda kara çalı
Kararıp durma çalı
Ben sana varır mıyım
Sümüklü sıracalı

Koyun keçi otlatırım
Yükseklerden atlatırım
Verselerdi benim yarimi
Düşmanları çatlatırdım

Taş dönmüyor dönmüyor
Taştan bulgur inmiyor
Evler kız ile dolu
Biri benim olmuyor

Pınara desti koydum
Damla damla olacak
Benim sevdiğim oğlan
Başöğretmen olacak

Kümbüle bak kümbüle
Hiç teveği yok bile
Askerin karısına
Kirli yazma çok bile

Koyunum arap gibi
Üzümüm şarap gibi
Güzeli olmayan evin
Halleri harap gibi

Sepet sepet üzüm var
Bende sende gözüm var
Senden başkası haramdır
Dünya ahret sözüm var

Uzun uzun kavaklar
At oynatır savaklar
Gel kız bizim eve gir
Varsın olsun duvaklar

Pek salınarak gidiyor
Kervansaray bayırı gibi
Yarim sakal koyurmuş
Dinekbağı çayırı gibi

Bağa girdim üzüme
Gel izime izime
Oğlan yanıma geldi
Gurban ettim yüzüme

Sarımsağı satarlar
Kulbu ile tartarlar
Varmam avrat üstüne
Sıra sıra yatarlar

Dağda tavuk kümesi
Başında allı fesi
Oğlanlar vezir olsa
Yine kızın kölesi

Karşı bağın üzümü
Gelin kırma sözümü
Utandım diyemiyom
Bir öpeyim yüzünü

Amca kızı damdadır Esmer bugün ağlamış

Beş parmağı kandadır Yüreğimi dağlamış

Gittim kanı silmeye Siyah kaşı üstüne

Baktım gönlü bendedir Beyaz puşu bağlamış



Bingöl aşağı çarşı Esmerim biçim biçim

Dükanlar karşı karşı Ölürüm esmer için

İçiyorsan zıkkımı Dünya bana düşmandır

Kibriti cebinde taşı Esmer sevdiğim için



Bingöl dört dağ içinde Şu derenin geveni

Yanarım yağ içinde Geven sarmış bedeni

Kim Bingölü sorarsa Paşadan emir gelmiş

Birtanem var içinde Seven alsın seveni



Mangal maşasız olmaz Bingölde çalışırım

Bingöl paşasız olmaz Ustama danışırım

Ankaradan tel geldi Dün gece rüya gördüm

Kızlar kocasız olmaz O yarla konuşurum



Karanfilin filizi Çaçan keşişin kızı

Kim bilir içimizi Yanında var baldızı

Hafif bir rüzgar esti Gelin gençler yağma var

Ayırdı ikimizi Kaçıralım bu kızı



Mani maniye geldim Sıgaramı yandırdım

Yoğurt yemeye geldim Pencereye kondurdum

Maksadım yoğurt değil Anne gözlerin aydın

Yari görmeye geldim Ben bir subay kandırdım



Çitimi çit ederim Şu dere buz bağlamış

Ucunu fit ederim Dibi nergiz bağlamış

Senin gibi oğlanı Baba beni evlendir

Kapıma it ederim Bingölde kız kalmamış



Yarimin adı Ahmet Susadım su içmeye

Setresi emanet Bana çeşme gösterin

Emanetse emanet Çeşme beni kandırmaz

Yine gönlümde Ahmet Al yanaktan isterim



Buradan baş aşağı Dam üstünde damımız

Belinde şal kuşağı Yüksektir ayvanımız

Hergün gel buradan savuş Bize bir gelin gelmiş

Çatlasın el uşağı Çatlasın düşmanımız

Hey Dayı, kara dayı
Sakalını tara dayı
Kocakarın kayıp gitmiş
Çıra yakta ara dayı
***
Bahçelerde acı elma
Aşağı köyden kız alma
Aşağı köyün kızları
Onbeş kocadan kalma
***
Hu demeli hu demeli
Varıpta ne demeli
Kızlar elibine çıkmış
Alıpta nasıl ödemeli
***
Bizim köyün minaresi
Yanıyor camisi
Anne sevdiğim ölmüş
Geliyor cenazesi
***
Bir taş attım alıca
Bir kuş uçtu alıca
Yenilerden bir yar sevdim
Kaşı gözü karaca
Evimizin üstü fırın
Bacası bağlamış kurum
A ağam ben burada böyle iken
Sen orda nasıl durun
***
Bağımızı belli etmeyin abam
Gülümüzü elletmeyin abam
Benimde olmadığımı
Belli etmeyin abam
***
Evimiz var dört direkli
Benim bubam taş yürekli
Ellerin bubaları
Benim bubamdan merhametli
***
Entaremin yakası
Yıkıyom buruşmuyor
O yarin resmi bende
Gülüyor konuşmuyor

şimdi bakın uşaklar
süha'nin suratina
trabzonda yenildi
ciya düşer yüzünden

ağlama süha saral
trabzon bu dırılır
sen bak kendi haline
tavlan döndü tersine

hem futbol hem tavlada
böyle yenilmek olmaz
bugün gel yüzün gülsün
bilgiçle konuşursun

ne edeceksın uşak
aşda kazanacaksın
bu zavali bilgiçin
halini soracaksın

bu güngü manılerim
trabzonun olacak
gelti boşnak anroner
bakalim ne olacak


yurek acisi şekli
takımta barcalanti
sancilar cok büyütü
antroner niye gelti


vay benim trabzonum
böylemi olacakti
bu taraftar kateri
heb yere bakacakti

ey gidi süha saral
yüzün gülmez bir türlü
mustafaya yenildin
ne olacak bu halin

ağlayarak gidersin
bilgiçe yenilerek
ne olacak hallarin
hep kafanı sallarsın

yine geldi deli kurt
mani yazdi da gitti
habu bilgiç kardaşa
uğramadan da gitti

olsun be deli kurdum
sana tuzağı kurdum
sakın cıkma yaylaya
tüfeğumi doldurdum

tüfeğum doli sacma
deli kurt sakın kacma
sırmalidur sacların
fadime ile kacma

sen daha cok bakarsin
karanlik sokaklar dan
aldun delinin agini
yanarsun sevdaluk dan

deli de böyle yandi
kizlar ona yalvardi
delinin gönlü baskasindaydi
gece gündüz agladi

Gışla çeşmesi dardır geçilmez
Soğukdur suları bir tas içilmez
Anadan geçilir yarden geçilmez
Yiğit ol aslanım ayrılmayalım

Şu dağın başında buğulu bunar
Dünyada ayrılık olmasa ne var
Ben yariminen bir gececik gaybolsam
Böyük emmilerim duymasa ne var

Oğlan sana yarim, güzel diyorlar
Bolvadin içinde gezer diyorlar
Yangınnığa havas edme yarim
Yangınnığı mezer diyorlar

Gangal çiçek açmış depesi güllü
Aha anam yandım on yedi benli
Elli davar güddüm boğazı çanlı
Satarın çanı, alırım seni

Eğilir eğilir köşeden bakar
Bakdığı köşenin daşını yıkar
Ele dikense bana gül kokar
Gülü dikeninden ayırma felek

Bunarın başına boz ilan gelir
Her gülün başına yazılan gelir
Sevisiz döşşeğe boz ilan gelir
Sevdiğim yanıma nazınan gelir

Emirdağı derler engin ovalı
Suyunu getirdim maden govalı
Yok mu içinizde ağzı doalı
Doa edin de ben yarimi bulayım


Çeşmenin başında fındık yemişler
Ardımdan önümden uzun demişler
Bir gözeli bir çikine vermişler
O çikin o gözeli yer gider

Esgerin çentesi bir arşın asdar
Her geline sordum gocası esger
Sılada yavrılar bubayı isder
Yarimin yüzünü bir dahi gösder

Şu dağın başına ekin ekilmez
Yağmur yağmayınca kökü sökülmez
Yolla sağır İsmet yarimi yolla
Bu gençlikde hasretlik çekilmez

Trene bindimde tren yörümez
Aştım garlı dağları sılam görülmez
Esgere gidenin hâli sorulmaz
Halımı sormaya yar kendi gelsin

Evimizin önü mavi boyalı
Heş gitmeyyo yarin heyalı
Gurbet elde ben yarimi hasta duyalı
Gece üryalarım gündüz heyalım

Gözelsin yarim alı neylersin
İnce bel üstüne şalı neylersin
Bu güzellik sende malı neylersin
Al annecina gönül eylensin

Garadır gaşların ale getiri
Bu yangınnık bela getiri
Bu gaşınan bu göz sende varıkan
Ölmüş ölüleri dile getiri

Elinde gülünü soldurma gelin
Mefasız desdini doldurma gelin
Gocanınan muhabbetin yoğusa
Sırrını ellere bildirme gelin

Abdest aldım ikindini gılmaya
İki güzel geldi su doldurmaya
Sordum güzel kimlerin nesisin
Açdı gollarını sardı boynuma

Aman anam garip anam bal anam
Şu giden gözeli bana al anam
Şu giden gözeli bana almazsan
Babam ölsün köşelerde kal anam

Bolvadin'de şifahi olarak söylenen pek çok ninni vardır. Hüzün dolu, sevinç dolu, aşk dolu. Ninnilerimiz, sekizli hece ölçüsüyle söylenmiş kimi dörtlü, kimi beşli kümeler halindedir. Ninnilerimizden bazıları:

Adalarda biter gamış
Uzar gider vermez yemiş
Benim yavrum dökme gümüş
Nenni de guzum nenni de

Ahi diken vahi diken
Kör olsun dikeni döken
Gurbetliktir beller büken
Nenni de guzum nenni de

Altımızda yarım hasır
Üstümüzde Mevlam hazır
uyku ver Hazret-i Hızır
Nenni de guzum nenni de

Beşiğimin altı çukur
Çufasına gaytan dokur
Benim yavrum Kur'an okur
Kur'an oku guzum nenni

Beşiğimin altı oyuk
Nenni derin goyuk goyuk
Şen olası Bolavadın
Ne yaman ünvanın büyük
Nenni de guzum nenni de

Cevizimin böğrü delik
Asker gider bölük bölük
Senin anan bağrı yanık
Nenni de guzum nenni de

Dağda davarın gışlasın
Ovada çiftin işlesin
Seni bize veren Allah
Seni bize bağışlasın
Nenni de guzum nenni de

Ekin ektim fasıl oldu
Her muradlar hasıl oldu
Biz burda yanar ağlarız
Gara yerde (guzum) nasıl oldu
Nenni de guzum nenni de

Evimizin önü hisar
Gün doğmadan gölge basar
Benim yavrum uyumazsan
(Senin) baban bana küser

Gara guşun ciynağında
Hatem yüzük barmağında
Vardır guzumun bubası
Efendiler oymağında

Gara goyun guzulamış
Memeleri sızılamış
Gurbetteki dayılar (da)
Yavrumu da öz(e)lemiş

Gara goyun meler gelir
Dağı daşı deler gelir
Anasız guzular zor eylenir
Nenni de guzum nenni de

Haylamadan haylamadan
Dar sokağı boylamadan
Seni bize Hüda verdi
Aramadan soylamadan
Nenni de guzum nenni de

Horoz öter uzun uzun
Kan ağladı iki gözüm
Ayırdılar körpe guzum
Nenni (de) nenni (de) nenni

İstanbul'dan gelir hindi
Vezirgânlar yola indi
Ellerin yolcular geldi
Senin yolcun nerde galdı.
Nenni de yavrum nenni de

Karanfil ektim gül bitti
Dalında bülbüller öttü
Guzum uykusuna yattı
Nenni de guzum nenni de

Meşe gavak meşe gavak
Yaprağını döşe gavak
Oğlum da altından geşçek
Yaşadıkça yaşa gavak

Nennilerim biroş biroş
Havadaki guşlar seroş
Çocuksuzların ömrü boş
Nenni de guzum nenni de

Nennilerim senin olsun
Uykular gözüne dolsun
Sen üyü de sabah olsun
Nenni de guzum nenni de

Oğlumun gözü gövele
Mendilim dolu çağala
Bebeğimi alcak gızlar
Hasta ise iyi ola

Utlanırım utlanırım
Ot dibine saklanırım
Ben senin için (guzum) (da)
Her dertlere gatlanırım.
Nenni de guzum nenni de

Uzun gavak uzamasın
Yaprağını bezemesin
Guzuma söyleyen diller
Sıtma dutsun gezemesin
Nenni yavrum, nenni yavrum

Üyür mü kü üyür mü kü
Yüzünü gül bürür mü kü
Sen yavrum üyümeden de
Sabahlar tez olur mu ki

Yük dibine yerin ettim
Üstüne atlas yorgan örttüm
Sesinle (de) sabah ettim
Nenni de guzum nenni de

Ağır taşı el kaldırır, yeğni (hafif) taşı yel kaldırır.


Alık öküzün kıblesi poyrazı olmaz.


Anıza bastın mı kara bastın (demektir).


Arı sırrı, karı sırrı (gibidir).


Atın yaşına bakmıyacaksın, boğazına (arpasına) bakacaksın.


Akrabanın gümüşünden (parasından) değil, yemişinden umulur.


Avrat kıtlık bilmez, usta yokluk bilmez.


Çıplak vücuda pire daha çok üşüşür.


Çocuğunu seven beşikte, karısını seven döşekte sevmeli(dir).


Dama çıkan keçinin, çama çıkan oğlağı olur.


Delikli taş yerde kalmaz, hiç olmazsa alır nazarlık ederler.


Derdi olan deveyi görmezmiş.


Düşmanın varsa mal sahibi olmalıdır.


El sana taşınan gelirse, sen ona aşınan (aş ile) var.


Elti eltiyle -hamamda bohçası bile- yetişir.


Erine göre bağla başını, horantana (çoluk çocuğuna) göre pişir aşını.


Eşeğinin kuyruğunu elin yanında kesme. Kimi uzun der, kimi kısa.


Evinde unun olacağına, çarşıda ünün (şöhretin) olsun.


Gam gam doğurur, gam çor (hastalık) doğurur, çor da ölüm doğurur.


Kahveye verip kavurma, tütüne verip savurma.


Kardeş kardeşin ne öldüğünü ister, ne onduğunu.


Keçinin uyuzu suyu pınarın başından içer.


Kurt bulanır ağıla düşer, kul bulanır kula düşer.


Kuruya kurt düşmez.


Leyleğin ömrü laklağınan geçer.


Öküz ölünce ortaklık biter.


Ölü gözden yaş, imam evinden aş çıkmaz.


Rüzgarlı günün kuytusu, yağmurlu günün uykusu (iyi olur).

Çay deresi harıl harıl harlıyor,
Emine gız pencereden parlıyor,
Satı Gelin gitme diye ağlıyor,
Algın konyaklarım şişede kaldı.
Biricik Yaşarım köşede kaldı.

Çorabımı çorabıma çattılar,
Aboğlunu bağ evine attılar,
Şapkamla yeleyimi yaktılar,
Algın konyaklarım şişede kaldı.
Biricik Yaşarım köşede kaldı
******************************-


Çiftçiler çiftini koştuğu zaman,
Çobanlar gediği aştığı zaman,
Yavrum da aklıma düştüğü zaman,
Taş olurum dayanırım bir zaman.

Cennet kapısını mâsımlar bekler,
Kimi beş yaşında kimi imekler,
Anam, babam gelir diye yol bekler
Bekliyem, bekliyem, gelenim mi var?
*************************

Doktorlar getirdim Afyon elinden,
İçini döşedim Acem şalınden,
Alamadım anam ecel elinden,
Gittiğin yollardan dönmeyen anam.

Yüksek minarede ezan sesi var,
Ezan sesi değil, ana yası var,
Bakın başında kimi kimsesi var,
(Büyüttükleri de dönmeyen anam).

Mezarımı derin kazın bol olsun
Etrafında da sümbül ve gül olsun
Şimden sonra benim anam kim olsun?
Dermansız, yarası melemsiz anam
*****************************

Karakoldan çıktım yan basa basa
Ciğerlerim koptu kan kusa kusa
Beni vuran oğlan Konyalı Musa.

Yüksekten kaldırır gelin salını
Soldurmadı yeşilini alını
Küçükten mehel(mi) gördü ölümü?

Çakırım, Mustafa yerde yatıyor,
Gaytan bıyıkları kana batıyor,
Seni öldüren de mapus yatıyor.

Mezar arasında harman olur mu?
Kama yarasına derman olur mu?
Kama sokanlarda iman olur mu?

Koyunu koyun gelsin
Yününü yolun gelsin
Bütün yollar sizin olsun
Yarimi koyun gelsin
Bacada durma yiğit
Bıyığını burma yiğit
Babam sana kız vermez
Orada durma yiğit
Göğer bostanım göğer
Su gelir bendi döver
Küçükten yetim kaldım
Her gelen beni döğer


Makas mıhtan asılı
Abrukalar kesili
Ben yarime ne derim
Hafta başı küsülü

Camilerden hu gelir
Çeşmelerden su gelir
Önümüzde karlı dağa
Elimizden ne gelir



Mehrnet gelir merdinden
Mereklerin ardından
Bir cift kız döğüşüyor
Bir mehmetin derdinden

Mendilimin al yanı
Söyle canımın canı
Yüze gülen çok olur
Kalpten seveni tanı

Sarı çitin düğümü
Unuttum bildiğimi
Ölürüm öldürürüm
Alırım sevdiğimi

Karşıdan atlı geçti
Nalını parlattı geçti
Ellere selam verdi
Beni ağlattı geçti

Kahve piştiği yerde
Pişip taştığı yerde
Güzel çirkin aranmaz
Gönül düştüğü yerde



Bahçeye gel göreyim
El uzat gül vereyim
Aramız uzak oldu
Seni nerde göreyim

Karanfilsin, tarçınsın
Niye böyle hırçınsın
Ne büyüksün, ne küçük
İşte benim harcımsın




Fırın üstünde kürek
İşanet ettin yürek
Her derde dayandın
Buna da dayan yürek



Al almayı dişledim
Sapını gümüşledim
Herkes geldi vermedim
Yar geldi bağışladım


Karanfil olacaksın
Sararıp solacaksın
Ben müftüye danıştım
Sen benim olacaksın

Akşam oldu hay gele

Çulun adı tay gele

Herkes yarını almış

Yarsızlara vay gele.


Böyle dağlar böyle dağlar

Yıkılası böyle bağlar

Bu gün ben yari gördüm

Yar saçını eğri bağlar


Boz deve düzden gelir

Yükü' Sivastan getir

Oğlanlar hastalanmış

İlacı kızdan gelir


Altın taşın kalay

Gezi güzel olay

Kınamaya komşular

Var mi aşkın kolay.


Ayağında çarık yok

Ayran tastı yayık yok

Görenler sarhoş olur

Sen gören ayık yok.


Cezvenin sapı yeşil

içinde kahve pişir

Hakikatli yar sen

Al beni dağlar aşır


Aktan karası geçmez

Aşkın sırası geçmez

Her yara geçer amma

Gönül yarası geçmez


Bahçeye vardım bayak

Ayvaya verdim dayak

Dediler yarin gelir

Seğirttim yalın ayak


Çorap ördüm giyen yok

Halın nedir diyen yok

Hekimhandan yar sevdim

Gözün aydın diyen yok


Atladım girdim üzüme

Çubuk değdi gözüme

İnkar etme emmoğIu

Ağzın değdi yüzüme.


Bahçeye ektim soğan

Geldi yedi saksağan

Hep mi güzel oluyor

Senin anandan doğan


Çeşmesi var taşı yok

Suyu var kurnası yok

Sevdim ise ben sevdim

Keyfimin kahyası yok


Avluda kış kabağı

Sinem altın tabağı

Horoz dilin alına

Ne tez ettin sabahı


Bahçeye gittim atsız

Sensiz meyveler tatsız

Yarım orda ben bur da

İkimiz de muratsız


Çorabın yününe bak

Dönder de gülüne bak

Yare çorap yolladım

Şu benim halime bak



Dağ başında su durur

Oğlan mendil yudurur

Oğlan cahil kız cahil

şimdi bunlar kudurur



Gel benim aslan yarim

Yastığa yaslan yarim

Yastık seni incitir

Koluma yaslan yarim


Çift güvercin uçtu mu

Gün ardınca düştü mü

Ardıç dalına kurban

Yar buradan geçti mi


Elde altın tas tutar

0 tas neden pas tutar

Hekimhan'dan yar seven

Gizli gizi yas tutar


Gelinin sırma teller

Kardan beyaz eller

Yolcuyu yoldan çevirir

Yarimin tatlı dilleri


Dağın eteği düzdür

Gece değil gündüzdür

Kalbimi parçalayan

Hekimhanlı bir kızdır


Dama koydum yakacak

Yarin tren kalkacak

Ben buradan gidersem

Yar sana kim bakacak


Geyik atladı taştan

Gözlerim doldu yaştan

Kız senin güzelliğin

Çıkardı beni baştan


Hekimhan düze düşer

Zülüfün yüze düşer

Gel sarılak sevdiğim

Kavuşmak bize düşer


Kekliğim seker gelir

Tüyünü döker gelir

Kızın gönlü olursa

Kapıyı söker gelir



Su getir daşa değer

Kirpikler kaşa değer

Benim sevdiğim oğlan

Yüz elli paşa değer


Hekimhan yazılar

Yayılır kuzuları

Mektup yazmaya koymaz

Bu evin cazıları



Mani yazdım vardı mı

Kimse bilmez derdimi

İçerimden yanıyom

Mevlam etsin yardımı

Köyün yolu dar midir

Minaresi var midir

Yarimi eller almış

Acep aslı var midir


Şu dağlar demirdendir

Geçen gün ömürdendir

Feleğin bir kuşu var

Pençesi demirdendir

Evimizin onu harman
Harmanda okunur ferman
Benim bu derdime
Bulunmaz derman


Oğul oğul has oğul
İpek getür sat oğul
Eller kırka vermiyor
Sen yetmişe sat oğul

Armudun dibi kenar
Yanar yüreğim yanar
Verseler yari bana
Derler yağmur da kanar

Tüfeğim allı pullu
Ben almam dulu mulu
Alırsam kız alırım
Yazması allı pullu


Oğlan heyben var mıdır
İçi dolu nar mıdır
Bana bakan bulunmaz
Sana bakan var mıdır

Mercimek ektim kile kite
Doldurdum sile sile
Yari gurbete saldım
Yüzüne güle güle

Armut dalda, dal yerde
Bülbül öter her yerde
Felek bizi ayırmış
Her birimiz bir yerde



Karşıda kara kedi
Ağzında keklik eti
Verin yarimi bana
Yakarım memleketi

Gittim arpa biçmeye
Eğildim su içmeye
Dediler yarin gelmiş
Kanat gerdirn uçmaya

Bu tarla sulu tarla
Parla gül yüzlüm parla
Yakından görüşemedik
Uzaktan mendil salla

Yazıya yaban derler
Ökçeye taban derler
Kız küsme darılma
Nişanlıya çoban derler

Evin önünde pınar
Kolumu soksam donar
Sağ kulağım sızlıyor
Acep yar mı anar

Mektup vazdım köşeli
İçi güller döşeli
Yana yana kül oldum
Senden ayrı düşeli